บอร์ดเกม เครื่องมือเพื่อสร้างกระบวนการการเรียนรู้สู่การปรับเปลี่ยนพฤติกรรม
Writer by admin , 10 Mar 2020

ตัวอย่างของการสร้างเครื่องมือแก้ปัญหาสังคมที่นำไปขยายผลและทำซ้ำได้

หากเปรียบการตอนกิ่งเป็นวิธีแก้ปัญหาสังคม จะเปรียบได้กับการสร้างหรือออกแบบวิธีแก้ปัญหาสังคมที่ขยายผลได้อย่างรวดเร็ว เพื่อให้สามารถทำซ้ำได้ ซึ่งจะทำให้วิธีการนั้นๆ ไปสร้างความเปลี่ยนแปลงในพื้นที่อื่นๆ ได้มาก และเกิดการเปลี่ยนแปลงขึ้นได้จริงในระดับกว้าง

 

ตัวอย่างหนึ่งของการสร้างเครื่องมือแก้ปัญหาสังคมที่ขยายและทำซ้ำได้ คือ การใช้บอร์ดเกมเป็นสื่อในการถ่ายทอดความรู้ ตั้งแต่เรื่องง่ายๆ แต่ไม่ค่อยมีคนสนใจ จนไปถึงเรื่องยากอย่างงานวิจัยให้เป็นเรื่องที่ใกล้ตัวและเล่นได้สนุก

 

วิธีการนี้เหมาะสำหรับนักสื่อสารเพื่อสังคมหรือครูผู้สอนที่ต้องใช้การสื่อสารที่น่าสนใจ สนุก และวัดผลได้มาเป็นตัวช่วยหนึ่งในการสร้างกระบวนการเรียนรู้ โดยมีงานวิจัยหลายชิ้นได้ยืนยันถึงประโยชน์ของบอร์ดเกมในแง่ของการเป็นเครื่องมือในการเรียนการสอนที่ช่วยให้ผู้เล่นสามารถฝึกพัฒนาทักษะความรู้ควบคู่ไปกับความคิดและอารมณ์ งานวิจัยทางวิทยาศาสตร์ยังยืนยันว่าการเล่นบอร์ดเกมเป็นการกระตุ้นการทำงานของระบบสมอง ความจำที่แม่นยำ และตรรกะการคิดวิเคราะห์อย่างเป็นเหตุเป็นผลอีกด้วย การใช้บอร์ดเกมจะช่วยให้เกิดกระบวนการเรียนรู้ หรือ Learning ตามความหมายในเชิงจิตวิทยา ที่เกิดจากการรับรู้ ฝึกฝนฝึกปฏิบัติ และนำไปสู่การเปลี่ยนพฤติกรรมอย่างถาวร

 

ตัวอย่างบอร์ดเกมสร้างการเรียนรู้ด้านธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เช่น มีคณะผู้วิจัยจากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยได้ใช้เกมเศรษฐีสทิงพระ มาช่วยสร้างการเรียนรู้ผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม จากการเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดินของเกษตรกรในพื้นที่ตำบลท่าหิน และตำบลวัดจันทร์ อำเภอสทิงพระ จังหวัดสงขลา ซึ่งจากผลการศึกษาของทั้งสองตำบล แสดงให้เห็นว่าเกมเศรษฐีสามารถช่วยเพิ่มความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับ ผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมจากการเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ท่ีดินได้ ซึ่ง ผู้เล่นให้ความเห็นว่าควรนำเครื่องมือดังกล่าวไปต่อยอดร่วมกับนักเรียน และผู้เล่นในพื้นที่อื่นๆ

 

หรืออย่างเกมเรียนรู้ธรรมชาติเพื่อการอนุรักษ์สัตว์ป่าสู่สวนสัตว์ โดยงานเครือข่ายธรรมชาติศึกษา สมาคมอนุรักษ์สัตว์ป่า (WCS) ประเทศไทย ที่จะทำให้คนรู้จัก เข้าใจ และรักสัตว์ป่า เพื่อนำไปสู่การเห็นคุณค่าความสำคัญของสัตว์ป่า และพร้อมที่จะดูแล ปกป้องสัตว์ป่าตามบทบาทหน้าที่ของแต่ละคน ซึ่งเกมนี้มีจุดเด่นคือเป็นเครื่องมือที่นำไปใช้ได้กับกลุ่มเป้าหมายที่หลากลาย ตั้งแต่คุณครูนำไปใช้กับเด็ก นักเรียน นิสิตนักศึกษา บุคลากรหรือผู้ที่ทำงานด้านธรรมชาติและสัตว์ป่าสามารถใช้เป็นสื่อการเรียนรู้ให้กับบุคคลทั่วไปที่สนใจ บริษัทหรือองค์กรก็สามารถนำไปใช้เพื่อสร้างการตระหนักรู้เรื่องคุณค่าของสัตว์ป่าให้กับพนักงานในองค์กรได้

 

เมื่อเห็นว่าการสร้างและพัฒนาบอร์ดเกม เป็นวิธีสร้างเครื่องมือแก้ปัญหาสังคมที่ขยายและทำซ้ำได้แล้ว เราจึงได้สรุปแนบทางการนำบอร์ดเกมไปใช้สร้างการเรียนรู้ จาก ดร.เดชรัต สุขกำเนิด หัวหน้าภาควิชาเศรษฐศาสตร์เกษตรและทรัพยากร คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และสมาชิกหลักของกลุ่มเถื่อนเกม ผู้ใช้บอร์ดเกมมาเป็นเครื่องมือในการเรียนรู้และสร้างการเปลี่ยนแปลงให้กับห้องเรียนยุคใหม่ มาฝากสำหรับผู้ที่อยากสร้างและพัฒนาเครื่องมือการเรียนรู้ สามารถนำไปปรับใช้ได้ ดังนี้

 

1. กำหนดเป้าหมาย
สิ่งสำคัญคือต้องรู้เป้าหมายที่ชัดเจนว่าใช้เกมไปเพื่ออะไร ต้องรู้ว่าเกมจะช่วยตอบอะไร บางเกมตอบความรู้ บางเกมตอบความรู้สึก บางเกมฝึกทักษะให้ไวขึ้น บางเกมก็เป็นการทบทวนความรู้ เป็นต้น

2. วิเคราะห์กลุ่มเป้าหมายหรือผู้ที่จะใช้บอร์ดเกมของเรา
ว่าพวกเขาเป็นใคร ชอบหรือไม่ชอบอะไร มีพื้นฐานความรู้หรือความสนใจยังไงบ้าง เพราะบางเกมอาจจะจะต้องสร้างตัวช่วยให้ผู้เล่น เพื่อทำให้เล่นได้แบบไม่มีข้อจำกัด

 3. สร้างธีมของเกม

ซึ่งไม่จำเป็นต้องตรงไปตรงมาก็ได้ เช่น ถ้าจะพูดเรื่องจิตอาสาก็ไม่จำเป็นต้องพูดเรื่องทำบุญ แต่สามารถพูดเรื่องอื่นที่ตอบโจทย์การเสียสละหรือการทำเพื่อส่วนรวม เป็นต้น

4. ออกแบบกลไกของเกม
เลือกบทบาทตัวละคร สร้างกติกา แทรก Shot หรือ Moment หรือใส่ความลับลงไป ซึ่งเกมจะพาคนเล่นไปสู่ตรงนั้นโดยไม่บอก ต้องลองเล่นเท่านั้นถึงจะรู้

5. ทดลองเล่น
เพื่อทดสอบว่าเกมที่เราออกแบบนั้นยังมีจุดบกพร่องตรงไหนบ้าง แล้สนำมาปรับปรุง พัฒนาต่อ หรือหากมีตัวเลือกที่ต้องใช้การตัดสินใจก็จะได้รู้ว่าอะไรที่ดีกว่า เหมาะสมกว่า และเลือกนำมาใช้

สำหรับคนที่สนใจ สามารถติดตามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ http://deschooling.in.th

 

การออกแบบบอร์ดเกมเพื่อสร้างการเรียนรู้ เป็นเพียงวิธีการหนึ่งที่ของการสร้างและพัฒนาเครื่องมือสำหรับแก้ปัญหาสังคมที่สามารถทำซ้ำและขยายผลลัพธ์ได้ง่าย การออกแบบให้สามารถขยายผลลัพธ์ได้ง่ายนี้ ทำให้เกิดการสร้างความเปลี่ยนแปลงในพื้นที่ใหม่ๆ ได้เร็วขึ้น เหมาะอย่างยิ่งกับกับการแก้ปัญหาที่มี Pattern ชัดเจนและเป็นประเด็นร่วมบางอย่าง เช่น ปัญหาสิ่งแวดล้อม การจัดการขยะ และการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ เป็นต้น

 

=====================

สนับสนุนโดย: สำนักงานกองทุนสื่อสร้างสรรค์ (Thailand Media Fund)

ติดต่อสอบถาม: 9re-create@gmail.com

#9วิธีRecreateThailand #ก้าวแรกเริ่มที่เรา