ใช้นวัตกรรมร่วมกับปฏิวัติพฤติกรรมเพื่อเปลี่ยน
Writer by admin , 24 Mar 2020

นวัตกรรมสร้างสิ่งที่เหมือนจะเป็นไปไม่ได้ให้เป็นไปได้

 

โดยธรรมชาติของต้นไม้ เมื่ออยู่ในสภาวะท่ีถูกบีบบังคับ หรือถูกทําให้เครียด เช่น ถูกรมควัน หรือไม่ให้น้ํา มันจะออกดอกออกผลเพื่อรักษาเผ่าพันธุ์ให้ดํารงอยู่ การรมควันต้นมะม่วงที่ไม่มีผลให้มีผลนั้นจะทำในต้นมะม่วงที่ไม่ออกดอก โดยการเร่งให้ใบแก่ของมะม่วงที่สะสมอาหารเต็มที่เคลื่อนย้ายอาหารไปสะสมที่ปลายยอดและหลุดร่วงไป ทำให้มีสภาพเหมาะสมแก่การผลิตาดอกและติดเป็นผลในที่สุด รวมกับในควันไฟมีแก๊สเอทิลีน (ethylene) ซึ่งเป็นสารที่ช่วยกระตุ้นให้มะม่วงออกดอก วิธีการนี้จึงเปรียบเหมือนการใช้เทคโนโลยี วิธีการ หรือกระบวนการใหม่มาพลิกให้สิ่งที่ดูเหมือนว่าจะไม่สามารถเกิดขึ้นได้ ให้สามารถเกิดขึ้นได้ ในทางสังคมก็เช่นเดียวกัน กลุ่มคนบางกลุ่มจําเป็นต้องใช้วิธี บีบบังคับเพื่อให้กระทําในสิ่งท่ีควรกระทํา การ เปลี่ยนแปลงนําพาสังคมไปสู่สิ่งท่ีดีกว่า ในบางสถานการณ์ก็ต้องใช้นวัตกรรมเข้ามาสร้างสรรค์ให้เกิดความเป็นไปได้ใหม่ๆ ขึ้น

นวัตกรรม ที่หมายถึงการทำสิ่งต่างๆ ด้วยวิธีใหม่ๆ และยังอาจหมายถึงการเปลี่ยนแปลงทางความคิด การผลิต กระบวนการ หรือองค์กร ไม่ว่าการเปลี่ยนนั้นจะเกิดขึ้นจากการปฏิวัติ การเปลี่ยนอย่างถอนรากถอนโคน หรือการพัฒนาต่อยอด

Upcycling นวัตกรรมที่ปฏิวัติวงจรชีวิตพลาสติกให้ยาวขึ้น เป็นวิธีการแก้ปัญหาพลาสติกเหลือทิ้งที่เหมาะสมกับบริบทของประเทศไทย โดยนำขยะหรือสิ่งของเหลือใช้มาทำให้เป็นสิ่งใหม่ ด้วยความคิดสร้างสรรค์หรือใช้การออกแบบเข้าไปช่วยสร้างมูลค่าเพิ่ม เช่น กระเป๋า Freitag จากประเทศสวิตเซอร์แลนด์ ที่เปลี่ยนผ้าใบคลุมรถบรรทุก สายเข็มขัดนิรภัยรถยนต์เก่าๆ หรือยางในรถจักรยานที่เราอาจมองว่าเป็นขยะให้กลายเป็นกระเป๋าแนวสตรีทที่ได้รับความนิยมไปทั่วโลก แบรนด์โอซิซุ (Osisu) จากดีไซเนอร์ไทย สิงห์ อินทรชูโต โดยเริ่มจากการดีไซน์ถุงน้ำเกลือที่ใช้เพียงครั้งเดียวมาผลิตเป็นกระเป๋าสุดเก๋ 

นวัตกรรมเปลี่ยนขยะพลาสติกเป็นพลังงาน โดยนำขยะพลาสติกที่มีอยู่จำนวนมหาศาลมาแปรรูปให้เป็นพลังงานความร้อน พลังงานไฟฟ้า เช่น ศูนย์เชื้อเพลงและพลังงานจากชีวมวล คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาฯ ได้แปรรูปขยะพลาสติกและขยะทางการเกษตรเป็นเชื้อเพลิงแข็ง อย่างถ่านอัดแท่ง และเชื้อเพลิงเหลว เช่น ไบโอดีเซล น้ำมันดีเซล โดยใช้ระบบไพโรไลซิส – กระบวนการกลั่นสลายหรือการเปลี่ยนแปลงองค์ประกอบทางเคมีโดยใช้ความร้อนในสภาวะไร้อากาศ เพื่อย่อยสลายโมเลกุลให้มีขนาดเล็กลง ช่วยแปรรูปขยะพลาสติกให้กลับมาเป็นน้ำมันใหม่ที่มีคุณสมบัติไม่ต่างจากน้ำมันทั่วไป และมีการนำไปใช้จริงแล้วด้วย ตลอดจนได้พัฒนาต่อยอดอีกหลายโครงการ โดยเน้นการใช้วัสดุเหลือทิ้งมาแปรรูปเป็นพลังงานทางเลือก เพื่อรองรับความต้องการในอนาคต 

นวัตกรรมที่เปลี่ยนพลาสติกจากสิ่งที่ย่อยสลายไม่ได้ให้หายไปได้

ผู้ผลิตบรรจุภัณฑ์หลายแห่งได้วิจัยและใช้เทคโนโลยีเพื่อหาทางเปลี่ยนการผลิตพลาสติกจากปิโตรเคมีแบบดั้งเดิม ให้สามารถผลิตจากวัตถุดิบที่สามารถผลิตทดแทนขึ้นใหม่ได้ในธรรมชาติ เช่น อ้อย มันสำปะหลัง ข้าวโพด ซึ่งสามารถย่อยสลายได้ด้วยจุลินทรีย์และแบคทีเรียตามธรรมชาติ กลับคืนสู่ธรรมชาติได้ 100% เช่น บริษัท Avani จากอินโดนีเซีย เปลี่ยนภาชนะจากพลาสติก ให้กลายเป็นภาชนะที่สามารถย่อยสลายได้ โดยวิธีการเชิงนิเวศวิทยา เช่น แก้วกาแฟที่ทำขึ้นจากกระดาษ FSC certified เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ใช้เวลาในการย่อยสลายเพียงครึ่งปี หรือถุงพลาสติกใช้ครั้งเดียวจากมันสำปะหลังที่สามารถละลายได้ในน้ำอุ่น

 

นอกจากนี้ การรมควัน ยังทำให้ต้นมะม่วงอยู่ในสภาวะที่ถูกบีบบังคับ หรือถูกทำให้เครียด ซึ่งภาวะเช่นนี้ ต้นมะม่วงจะรีบออกดอกออกผลเพื่อให้มีการสืบทอดเผ่าพันธุ์ต่อไป เปรียบเหมือนการก้าวออกจาก Comfort zone ที่เกิดขึ้นในภาวะที่มีความคับขันบางอย่างเพื่อทำให้เกิดความเป็นไปได้ใหม่

 

สร้างสถานการณ์บีบบังคับ เพื่อการเปลี่ยนแปลงทางความคิดและพฤติกรรม

เหตุการณ์สำคัญหนึ่งในปี 2563 ของคนไทยคือ การประกาศงดใช้ถุงพลาสติกสำหรับใส่สินค้าต่างๆ จากห้างสรรพสินค้า ร้านสะดวกซื้อ 75 แห่ง และเครือข่าย รวมกันแล้วถึงกว่า 25,000 ร้านทั่วประเทศไทย เมื่อวันที่ 1 มกราคม ที่เรียกได้ว่าเป็นการหักดิบกันเลยทีเดียว เพราะคนไทยชินกับการใช้ถุงพลาสติกมานานหลายปี แต่ด้วยคุณสมบัติของพลาสติกที่ย่อยสลายยากมากนั้น ทำให้มีขยะจากถุงพลาสติกใช้ครั้งเดียวถึงปีละ 70,000 ล้านถุง ก็ถึงเวลาที่ต้องหักดิบงดแจกถุง เพื่อช่วยลดจำนวนขยะพลาสติกที่ทำให้เกิดปัญหาสิ่งแวดล้อมและตัวการทำให้เกิดโลกร้อนลงไปบ้าง

หรือในกรณีของ Greta Thunburg สาวน้อยชาวสวีเดนที่ลุกขึ้นมาเรียกร้องให้รัฐบาลทั่วโลกจริงจังกับการแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อม จนเป็นแรงบันดาลใจให้เด็กมัธยมทั่วโลกที่เคยเชื่อว่าตัวเองไม่สามารถสร้างความเปลี่ยนแปลงในระดับใหญ่ได้ กล้ายืนหยัดต่อสู้ ออกมาเคลื่อนไหวเพื่อสิ่งแวดล้อมจนเกิดเป็นแรงขับเคลื่อนครั้งใหญ่ของโลก 

 

จะเห็นได้ว่านวัตกรรม หรือการทำสิ่งต่างๆ ด้วยวิธีใหม่ๆ สามารถทำได้จากทุกภาคส่วน ทั้งภาครัฐ องค์กรเอกชน หรือแม้กระทั่งนักเรียน นักศึกษา ก็สามารถใช้ความสามารถด้านคิดค้น ประดิษฐ์เครื่องมือ ต่อยอดสิ่งที่มีอยู่ หรือแม้กระทั่งเริ่มได้ง่ายๆ อย่างการปฏิวัติเปลี่ยนแปลงทางความคิด และปรับพฤติกรรม ก็ช่วยแก้ปัญหาให้โลกของเราได้

 

=====================

สนับสนุนโดย: สำนักงานกองทุนสื่อสร้างสรรค์ (Thailand Media Fund)

ติดต่อสอบถาม: 9re-create@gmail.com

#9วิธีRecreateThailand #ก้าวแรกเริ่มที่เรา