Active citizen
Writer by admin , 04 Jan 2020

ปลุกพลเมืองให้ตื่นรู้ กุญแจสู่การสร้างสังคมที่ดีอย่างยั่งยืน

ไม่ว่าทุกคนจะเกิดปีไหน อายุเท่าไหร่ ก็สามารถเป็น Gen A หรือ Generation Active ได้ 

บทความนี้ผู้เขียนได้ตีความว่าการสร้างคนรุ่นใหม่ไม่เพียงทำได้โดยการปลูกฝังจิตสำนึกและค่านิยมที่ดีให้แก่เด็กๆ เท่านั้น แต่อยากจะบอกกล่าวและชักชวนว่า หากทุกคนเปลี่ยนตัวเองเป็นพลเมืองพันธุ์ใหม่ ก็เป็นวิธีในการสร้างคนรุ่นใหม่ได้เหมือนกัน 

แล้วจะเปลี่ยนอย่างไรดี? 

เริ่มได้ด้วยวิธีการที่ไม่ง่ายและไม่ยาก ซึ่งหลายๆ คนน่าจะเคยได้ยิน นั่นคือ การเป็นพลเมืองตื่นรู้ หรือ Active Citizen 

Active Citizen สำคัญอย่างไร ทำไมต้อง Active Citizen 

ผศ.อรรถพล อนันตวรสกุล อาจารย์ประจำคณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยได้ให้สัมภาษณ์กับ The Matter ไว้ว่า “สำนึกความเป็นพลเมือง หรือ Active Citizen เป็นความรู้สึกที่ว่าเราเป็นเจ้าของสังคม และสังคมก็เป็นของเรา เพราะมันเป็นของเรา เราจึงต้องรู้สึกมีส่วนร่วม ต้องรับผิดชอบ เวลาเราพูดคำว่าความเป็นพลเมือง (Citizenship) มันอยู่บนฐานของคำ 2 คำ คือต้องมีความรู้สึกว่าเราเป็นส่วนหนึ่ง เป็นพวกเดียวกัน (Sense of belonging) และต้องมีการถูกทำให้รู้สึกว่าเป็นเจ้าของ (Ownership) เป็นสังคมของเรา ที่ๆ เราจะอยู่ ที่ๆ เราจะทำงาน และใช้เรี่ยวแรงของเราเพื่อให้สังคมมันดีขึ้น” 

หลายๆ ประเทศทางฝั่งยุโรปและอเมริกา เช่น อังกฤษ สกอตแลนด์ เดนมาร์ก แคนาดา และสหรัฐอเมริกา ได้ผลักดันให้เกิดแนวคิด Active Citizen ในระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานจนถึงมหาวิทยาลัย พวกเขาสร้างพลเมืองให้เติบโตเป็นทรัพยากรที่มีค่าของสังคม ด้วยการมีความรับผิดชอบต่อตัวเองและสังคม มีจิตอาสา เห็นแก่ประโยชน์ของสังคมเป็นหลัก 

ส่วนในประเทศไทยก็ได้มีการพูดถึงประเด็นนี้อยู่เรื่อยๆ แต่ยังถึงขนาดว่าเป็นวาระแห่งชาติและเห็นผลอย่างเป็นรูปธรรมมากนัก  

รศ.ดร.วรากรณ์ สามโกเศศ ได้อธิบายไว้อย่างเห็นภาพว่า “ถ้าชาวโลกทุกคนเป็น Active Citizen อย่างเข้มแข็ง ปัญหาเรื่องโลกร้อนจะได้รับการแก้ไขอย่างง่ายดาย เพราะทุกคนตระหนักถึงความรับผิดชอบของตนเอง แต่ละคนจะกระทำสิ่งต่างๆ ภายใต้ความรับผิดชอบของตน เช่น ไม่เผาไหม้ให้เกิดก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์เกินควร ใช้พลังงานต่างๆ เท่าที่จำเป็น อาสาสมัครร่วมรณรงค์สิ่งที่เป็นประโยชน์ มีจิตสาธารณะไม่ทำลายสิ่งแวดล้อมทั้งโดยตั้งใจและไม่ตั้งใจ ฯลฯ” 

เราจึงอยากชวนคุณมาเปลี่ยนตัวเองเป็นคนใหม่โดยเริ่มได้ตั้งแต่วันนี้ ไม่ต้องกังวลว่ามันจะช้าหรือสายเกินไป ขอแค่ทุกคนเริ่มก้าว 

How-to เปลี่ยนตัวเองเป็นพลเมืองพันธุ์ใหม่ ปลุกหัวใจให้ตื่นรู้ 

เริ่มจาก Check list ก่อนว่าเรามีคุณสมบัติของการเป็น Active Citizen อยู่มากน้อยแค่ไหน 

อยากให้ทุกคนลองตอบคำถามว่าข้อไหนที่ตรงกับเราบ้าง 

  1. คุณเคารพกติกาสังคม ขับรถถูกกฎ ไม่ปาดซ้าย แซงขวา ดื่มไม่ขับ คาดเข็มขัดนิรภัย 
  2. คุณทำหน้าที่ทางสังคม ไปใช้สิทธิ์เลือกตั้งทุกครั้ง เสียภาษีถูกต้อง 
  3. คุณติดตามข่าวสารบ้านเมือง สนใจเมื่อเกิดปัญหาทางสังคม และคิดว่าตัวเองจะสามารถให้ความช่วยเหลือในเหตุการณ์นั้นได้อย่างไรบ้าง 
  4. คุณเข้าร่วมกิจกรรมของชุมชนหรือสังคม ไม่ว่าจะประชุมหมู่บ้าน ประชุมผู้ปกครอง โรงเรียน เข้าช่วยกิจกรรมเมื่อวัดละแวกบ้านมีงาน ช่วยงานพัฒนาชุมชน 
  5. คุณกล้าแสดงความคิดเห็น ไม่ว่าจะเห็นด้วยหรือไม่เห็นด้วย ก็สามารถแสดงความเห็น บนพื้นฐานหลักการประชาธิปไตย ที่ต้องรับฟังซึ่งกันและกันแม้จะเป็นเสียงส่วนน้อยก็ตาม 
  6. คุณไม่เพิกเฉยต่อความอยุติธรรมต่างๆ ในสังคม ไม่ว่าจะเป็นช่วยรณรงค์ หรือการแสดงออกที่ไม่เห็นด้วยต่อความอยุติธรรมต่อผู้ด้อยโอกาส ผู้เสียเปรียบ ผู้อ่อนแอ 
  7. คุณอาสาเข้าร่วมในกิจกรรมหรือเหตุการณ์หลายอย่างที่ไม่ได้มีผลตอบแทนเป็นเพียงแค่เงินเท่านั้น เช่น เป็นอาสาสมัครเข้าร่วมช่วยเหลือผู้ประสบภัยน้ำท่วม 
  8. คุณมีภาวะความเป็นผู้นำ ไม่ว่าจะในงานหรือกิจกรรมการช่วยเหลือสังคมส่วนรวม กล้าคิดกล้าตัดสินใจ 

ตอนนี้ทุกคนอาจจะมีความเป็นพลเมืองตื่นรู้อยู่ในใจมากน้อยแตกต่างกันไป เอาล่ะ ถึงเวลามาเริ่มเปลี่ยนตัวเองเป็นพลเมืองตื่นรู้ไปพร้อมๆ กัน ด้วยแนวคิดความเป็นพลเมืองใส่ใจสังคม (Active Citizenship) ซึ่งประกอบไปด้วยหัวใจหลักเพียงสองข้อ คือ 

  1. ความรับผิดชอบต่อหน้าที่ เช่น เสียภาษี ไปลงคะแนนเสียงเลือกตั้ง เคารพกฎหมาย 
  2. การมีส่วนร่วมในกิจกรรมของสังคม เช่น งานส่วนรวมของชุมชน  พยายามทำความเข้าใจปัญหา หาสาเหตุ และพร้อมช่วยเหลือแก้ไข 

และพัฒนาทักษะที่จำเป็นและนำมาปรับใช้ได้กับทุกวันนี้ นั่นคือ การเชื่อมั่นว่าตัวเองทำได้ มีจิตอาสา มีความคิดสร้างสรรค์ มีน้ำช่วยเหลือซึ่งกันและกัน ตื่นรู้ สนใจข่าวสารบ้านเมือง และใช้สติกลั่นกรองข้อมูลข่าวสารเหล่านั้น  

เมื่อทุกคนเข้าใจถึงความสำคัญของการพัฒนาตัวเองไปสู่การเปนพลเมืองที่ตื่นตัว ตื่นรู้ และนำมาประยุกต์ใช้ให้เหมาะสมกับบริบทของสังคม ร่วมฟื้นฟูประเทศด้วยวิถีพลเมืองสร้างสรรค์ ก็จะสามารถเป็นพลังที่ช่วยส่งเสริมสังคมของเราให้น่าอยู่ขึ้นได้ 

 ===================== 

สนับสนุนโดย: สำนักงานกองทุนสื่อสร้างสรรค์ (Thailand Media Fund) 

ติดต่อสอบถาม: 9re-create@gmail.com 

#9วิธีRecreateThailand #ก้าวแรกเริ่มที่เรา